No dobra, usiądźmy na chwilę przy koncie firmowym i popatrzmy, co się dzieje od stycznia 2026. Jak prowadzisz firmę na pełnym ZUS-ie, to co miesiąc po prostu znika ci 1926,76 zł… i to są same składki społeczne, bez zdrowotnej. Skąd ta podwyżka? No bo w górę poszła podstawa wymiaru, czyli ta liczba, od której się to wszystko liczy. A umówmy się — dla kogoś na jednoosobowej działalności to w sumie drugi co do wielkości stały wydatek, zaraz po podatku dochodowym.
Całe to wyliczanie zaczyna się od jednej rzeczy, a mianowicie: od prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Na 2026 rok ustawodawca przyjął 9420 zł. I to właśnie od tej kwoty bierzemy minimalną podstawę wymiaru dla tak zwanego dużego ZUS-u.
Składki ZUS 2026 zależą od jednej liczby — podstawy wymiaru
5652 zł. Tyle w 2026 roku wynosi minimalna podstawa wymiaru składek społecznych, jeśli jesteś na pełnym ZUS-ie. To dokładnie 60 procent prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, czyli 60 procent z tych 9420 zł. Prosta matematyka, no i właśnie od niej się wszystko zaczyna.
I teraz to, co najważniejsze — od tej jednej kwoty liczymy wszystkie pozostałe składki społeczne. Każda ma swój ustawowy procent i koniec, kropka. Dlatego jak rośnie przeciętne wynagrodzenie, to twój rachunek automatycznie idzie w górę… nawet jeśli twoja firma zarobiła dokładnie tyle samo, co rok temu. Trochę bez sensu, ale tak to po prostu działa.
Ze składką zdrowotną jest inaczej. Jej akurat nie liczymy od tej podstawy, tylko od dochodu albo przychodu firmy — zależy, jaką masz formę opodatkowania. No i właśnie dlatego w zestawieniach składek społecznych zdrowotnej po prostu nie znajdziesz, to jest osobny rachunek.
Duży ZUS 2026 — 1926,76 zł miesięcznie ze składką chorobową
Jak nie korzystasz z żadnej ulgi, to w 2026 roku płacisz pełen komplet składek społecznych liczonych od podstawy 5652 zł. I tak składka emerytalna wychodzi 1103,27 zł, rentowa 452,16 zł, a wypadkowa 94,39 zł.
Do tego dochodzi jeszcze dobrowolna składka chorobowa, czyli 138,47 zł, no i Fundusz Pracy, też 138,47 zł. Jak to wszystko sobie zsumujemy, wychodzi 1926,76 zł miesięcznie. A jak odpuścisz sobie to dobrowolne chorobowe, rachunek spada do 1788,29 zł.
W skali roku sam ZUS społeczny na pełnych składkach to ponad 23 tysiące złotych. A rok wcześniej te same składki były niższe — sama część społeczna podrożała o 152,80 zł miesięcznie. Niby niewiele, ale w sumie miesiąc po miesiącu się to zbiera.
| Składka (duży ZUS 2026) | Stawka | Kwota miesięczna |
|---|---|---|
| Podstawa wymiaru | 60% z 9420 zł | 5652,00 zł |
| Emerytalna | 19,52% | 1103,27 zł |
| Rentowa | 8,00% | 452,16 zł |
| Chorobowa (dobrowolna) | 2,45% | 138,47 zł |
| Wypadkowa | 1,67% | 94,39 zł |
| Fundusz Pracy | 2,45% | 138,47 zł |
| Razem (społeczne, z chorobowym) | — | 1926,76 zł |
Preferencyjny ZUS 2026 — 456,18 zł dla nowych firm
456,18 zł miesięcznie. Tyle w 2026 roku wynoszą preferencyjne składki społeczne razem z dobrowolnym chorobowym. A bez chorobowego schodzimy do 420,86 zł.
Ta ulga liczy się od zupełnie innej podstawy. Wynosi ona 1441,80 zł, czyli 30 procent minimalnego wynagrodzenia — a to w 2026 roku ustalono na 4806 zł. No i dzięki temu rachunek jest mniej więcej czterokrotnie niższy niż na dużym ZUS-ie. Niezła różnica.
Z preferencji korzystasz przez pełne 24 miesiące, zwykle po wcześniejszej uldze na start. Po tym czasie ulga się kończy i firma przechodzi albo na pełne składki ZUS 2026, albo na Mały ZUS plus — jeśli akurat spełnia jego warunki. Więcej o tym, jak to wygląda na samym wejściu w działalność, pisaliśmy w tekście o zakładaniu firmy a obowiązkach wobec ZUS.
Mały ZUS plus — podstawa zależna od przychodu, od 1441,80 zł do 5652 zł
Mały ZUS plus jest dla firm, które rocznie nie przekraczają 120 tysięcy złotych przychodu. I tu podstawa wymiaru nie jest sztywna — zależy od dochodu z poprzedniego roku. Ale spokojnie, ustawodawca wyznaczył jej widełki, więc nie jest tak, że może być cokolwiek.
Dolny limit to 1441,80 zł, czyli te 30 procent płacy minimalnej. Górny to 5652 zł, czyli dokładnie ta sama kwota, od której liczymy duży ZUS. W praktyce twoja składka ląduje raczej gdzieś pomiędzy preferencyjnym a pełnym rachunkiem.
Co ważne — nie każdy z tego skorzysta. Mały ZUS plus ma swoje ograniczenia czasowe i różne wyłączenia, między innymi dla firm, które wcześniej rozliczały się kartą podatkową. Więc zanim wybierzesz ten wariant, w sumie warto sprawdzić warunki w aktualnym zestawieniu, jakie publikuje serwis Infor dla księgowości.
Wyliczenie na liczbach — pełny ZUS plus zdrowotna na skali
Weźmy sobie taką jednoosobową firmę na pełnym ZUS-ie, rozliczaną według skali podatkowej. Część społeczna jest sztywna, czyli te 1926,76 zł miesięcznie — i nie ma znaczenia, ile firma zarobi, to się po prostu nie zmienia.
Do tego dochodzi zdrowotna. Na skali liczymy ją jako 9 procent dochodu, no i jest jeszcze minimum powiązane z płacą minimalną. Czyli przedsiębiorca z dochodem 8000 zł zapłaci mniej więcej 720 zł zdrowotnej… choć dokładna kwota i tak zależy od tego, jak akurat wyjdzie dany miesiąc.
Jak zsumujemy oba te rachunki, to comiesięczne obciążenie samym ZUS-em przekracza w tym przykładzie 2600 zł — i to zanim w ogóle dojdziemy do podatku dochodowego. No i właśnie dlatego część jednoosobowych firm trzyma się preferencyjnych składek do ostatniego możliwego miesiąca. Trudno się dziwić.
Roczny limit podstawy emerytalno-rentowej — 282 600 zł
282 600 zł. Do tej kwoty w 2026 roku odprowadzasz składki emerytalną i rentową. To trzydziestokrotność prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, czyli 30 razy 9420 zł.
Jak przekroczysz ten limit w danym roku, to składek emerytalnej i rentowej już się nie nalicza. Reszta, w tym zdrowotna, leci dalej jak gdyby nigdy nic. W praktyce dotyczy to raczej przedsiębiorców z wysokimi, regularnymi dochodami, którzy deklarują podstawę powyżej minimalnej.
Terminy płatności akurat zostały bez zmian. Jeśli opłacasz składki tylko za siebie, regulujesz je do 20. dnia następnego miesiąca. A ta podwyższona podstawa obowiązuje od rozliczenia za styczeń 2026 — które płacisz dopiero w lutym.